Temperatura w wędzarni elektrycznej skacze? Sprawdź te 5 rzeczy

Gdy temperatura w wędzarni elektrycznej skacze, przyczyna prawie zawsze leży w jednym z pięciu miejsc: czujniku, termostacie, drzwiach, obiegu powietrza z dymem albo mocy grzałki. Większość z nich sprawdzisz sam w kilka minut, bez narzędzi. Poniżej opisujemy każdą przyczynę po kolei, a na końcu znajdziesz krótką listę do przejścia przy wędzarni.

W skrócie

• Najpierw ustal, czy skacze temperatura w komorze, czy tylko odczyt czujnika.
• Regularna „piła” w górę i w dół to zwykle praca termostatu, który włącza i wyłącza grzałkę.
• Nagłe spadki po otwarciu drzwi i powolny powrót to znak nieszczelności albo zbyt słabej grzałki.
• Wentylator i dymogenerator zmieniają obieg powietrza, więc potrafią zmienić odczyt czujnika.
• Jeśli wszystko jest sprawne, a piła zostaje, pomoże sterownik z regulacją PID.

Najpierw ustal: skacze temperatura czy odczyt?

To dwie różne sytuacje i każda ma inne rozwiązanie. Przez kilkanaście minut obserwuj wyświetlacz albo wykres w aplikacji i zapisuj, co widzisz.

• Regularne fale, na przykład kilka stopni w górę, potem w dół, i tak w kółko: grzałka włącza się i wyłącza. Zacznij od punktu 2.
• Nagłe, pojedyncze skoki o wiele stopni w ciągu sekund: tak szybko komora się nie nagrzewa. Podejrzany jest czujnik lub jego przewód. Zacznij od punktu 1.
• Powolny spadek, którego grzałka nie potrafi odrobić: sprawdź punkty 3 i 5.

1. Czujnik: gdzie wisi i czy mierzy dobrze

Czujnik mierzy tylko to, co jest tuż przy nim. Jeśli wisi nad grzałką, pokazuje ciepło grzałki, a nie komory. Każde jej włączenie wygląda wtedy jak skok temperatury, choć przy mięsie niewiele się zmienia.

Sprawdź, czy:

• czujnik jest na wysokości wsadu, a nie tuż nad grzałką lub przy wlocie dymu,
• nie dotyka ścianki, drzwi ani mięsa,
• przewód nie jest przygnieciony drzwiami ani nadtopiony,
• wtyczka czujnika siedzi pewnie w gnieździe.

Masz wątpliwości co do samego czujnika? Porównaj jego odczyt z drugim termometrem umieszczonym obok. Duża i stała różnica oznacza, że czujnik trzeba skalibrować albo wymienić. Do sterowników i termometrów EQUINOX pasuje sonda temperatury za 45 zł, dostępna w dwóch długościach.

Więcej o tym, gdzie umieścić sondę komory i sondę rdzenia, piszemy w poradniku termometr do wędzarni: zwykły, Bluetooth czy Wi-Fi.

2. Termostat i histereza: piła wbudowana w urządzenie

Zwykły termostat ma tylko dwa stany: grzałka włączona na pełną moc albo wyłączona. Włącza ją, gdy temperatura spadnie poniżej progu, i wyłącza, gdy go przekroczy. Różnica między tymi dwoma punktami to histereza.

Nawet po wyłączeniu grzałka jest jeszcze gorąca i oddaje ciepło, więc temperatura rośnie ponad próg. Potem spada poniżej, zanim grzałka znów się rozgrzeje. Tak powstaje piła, którą widzisz na wyświetlaczu. To nie usterka, tylko sposób działania termostatu.

Co możesz zrobić:

• Jeśli termostat pozwala ustawić histerezę, zmniejsz ją. Fale będą mniejsze, ale grzałka będzie częściej się włączać.
• Jeśli fale są duże, a nie ma takiej nastawy, zostaje wymiana termostatu na sterownik z regulacją PID. Taki sterownik dawkuje moc płynnie, zamiast włączać grzałkę na pełną moc.

Różnice między termostatem, regulatorem PID i gotowym sterownikiem opisujemy w poradniku jak wybrać sterownik do wędzarni elektrycznej.

3. Drzwi i szczelność komory

Każde otwarcie drzwi wypuszcza ciepłe powietrze. Temperatura spada gwałtownie, a potem grzałka nadrabia i często przegrzewa komorę ponad zadaną wartość. Kilka otwarć w czasie wędzenia daje serię skoków w obie strony.

Sprawdź, czy:

• uszczelka drzwi jest cała i przylega na całym obwodzie,
• zamknięcie dociska drzwi, a nie tylko je przytrzymuje,
• nie ma szczelin przy przepustach przewodów i przy dymogeneratorze,
• wylot dymu nie jest otwarty szerzej niż zwykle.

Pamiętaj też o pogodzie. Mróz i wiatr wychładzają ścianki komory, zwłaszcza gdy nie jest ocieplona. Grzałka musi wtedy pracować dłużej, a wahania bywają większe niż latem.

4. Wentylator i dymogenerator

Wentylator rozprowadza ciepło i dym po komorze. Gdy nie działa albo działa słabo, w komorze tworzą się gorące i chłodne strefy. Czujnik pokazuje wtedy temperaturę jednej strefy, a ta zmienia się przy każdym włączeniu grzałki.

Gdy wentylator włącza się i wyłącza, odczyt także skacze, bo przy czujniku raz przepływa gorące, raz chłodniejsze powietrze.

Dymogenerator też ma wpływ na temperaturę. Tlące się zrębki oddają ciepło, a wiele dymogeneratorów wtłacza do komory powietrze z zewnątrz. Jeśli skoki pojawiają się dokładnie wtedy, gdy zaczyna lecieć dym, przyczyna jest właśnie tu.

Sprawdź, czy:

• wentylator kręci się równo i nie jest zablokowany sadzą,
• czujnik nie wisi na drodze strumienia dymu,
• zrębki w dymogeneratorze tlą się, a nie palą płomieniem.

5. Moc grzałki: za słaba albo za mocna

Moc grzałki musi pasować do wielkości komory i do tego, jak dobrze komora trzyma ciepło. Obie skrajności dają kłopoty, ale inne.

• Za słaba grzałka pracuje prawie bez przerwy, a temperatura i tak nie dochodzi do zadanej lub spada po każdym otwarciu drzwi. Najczęściej widać to zimą.
• Za mocna grzałka przy zwykłym termostacie w kilka chwil przegrzewa komorę ponad próg. Piła jest wtedy wysoka i szybka.

Moc odczytasz z tabliczki grzałki lub z instrukcji wędzarni. Jeśli grzałka jest za mocna, sterownik z regulacją PID poradzi sobie z nią lepiej niż termostat, bo nie włącza jej na pełną moc. Wymianę grzałki i wszelkie prace przy instalacji 230 V zleć elektrykowi.

Sprawdź w 10 minut: lista przy wędzarni

Wyłącz wędzarnię i odłącz ją od prądu, zanim zajrzysz do środka. Potem przejdź po kolei:

1. Zobacz, gdzie wisi czujnik komory. Przenieś go na wysokość wsadu, z dala od grzałki i dymu.
2. Obejrzyj przewód czujnika i wtyczkę. Szukaj przygnieceń i nadtopień.
3. Zamknij drzwi na kartce papieru w kilku miejscach obwodu. Jeśli kartka wysuwa się bez oporu, uszczelka nie przylega.
4. Sprawdź przepusty przewodów i połączenie z dymogeneratorem. Nie powinno być szczelin.
5. Zakręć ręką wentylatorem (przy wyłączonym zasilaniu). Powinien obracać się lekko, bez ocierania.
6. Odczytaj moc grzałki z tabliczki i porównaj z zaleceniem producenta wędzarni.
7. Sprawdź nastawy termostatu: zadaną temperaturę i histerezę, jeśli jest dostępna.
8. Po włączeniu obserwuj odczyt przez kilka minut i porównaj z drugim termometrem obok czujnika.

Jeśli po tej liście wszystko jest w porządku, a temperatura nadal faluje, najbardziej prawdopodobnym winowajcą jest sam termostat.

Wymień termostat na sterownik z regulacją PID

Sterownik wędzarni SMART BARREL (690 zł) zastępuje termostat w wędzarni elektrycznej. Współpracuje z każdą wędzarnią elektryczną, zarówno od producenta, jak i własnej konstrukcji. Najważniejsze dla problemu skaczącej temperatury:

• Regulacja PID z auto-tuningiem. Sterownik sam dobiera nastawy do Twojej komory, bez ręcznego strojenia. Możesz też wybrać tryb termostatu z histerezą.
• Grzałka do 3000 W przy zasilaniu 230 V, a do tego sterowanie dymogeneratorem, wentylatorem i oświetleniem.
• Płynna regulacja dymogeneratora i wentylatorów w zakresie 0–100%.
• Dwie sondy: silikonowa w komorze i metalowa szpilkowa w rdzeniu wyrobu.
• Wykres temperatury i historia procesu w aplikacji, więc od razu widzisz, czy temperatura faluje.
• Diagnostyka przebiegu. System wychwytuje sytuacje takie jak „grzałka nie grzeje”, „słaby dym” czy „otwierane drzwi”.
• Powiadomienia, gdy wędzenie jest gotowe, gdy coś jest nie tak albo gdy sterownik czeka na Twoją decyzję.
• Obsługa bez telefonu. Całe wędzenie poprowadzisz z kolorowego ekranu i przycisków na sterowniku. Wi-Fi to dodatek.

Sterownik ma stopień ochrony IP54 i 24 miesiące gwarancji. Biblioteka gotowych przepisów w aplikacji jest bezpłatna przez pierwsze 3 miesiące dla nowych użytkowników, a potem dostępna w ramach subskrypcji.

Nie masz jeszcze wędzarni albo Twoja komora nie nadaje się do dalszego użytku? Mamy gotową wędzarnię ze sterownikiem: drewnianą, w pojemności 207, 237, 413 lub 514 litrów, z grzałką 2,0 kW, dymogeneratorem Dymbox 2,3 L i fabrycznie zamontowanym sterownikiem SMART BARREL. Wersje 237 L i 413 L mają ocieplone ściany o grubości 6,5 cm po bokach i z tyłu, więc trzymają temperaturę przy mrozie i wietrze.

Instrukcje podłączenia i obsługi znajdziesz w zakładce Instrukcje. Zanim zaczniesz wędzić, peklowanie policzysz w kalkulatorze wędliniarskim, a przykład całego procesu znajdziesz w poradniku jak uwędzić boczek w wędzarni na ciepło i na zimno.

Najczęstsze pytania

Podsumowanie

Skacząca temperatura w wędzarni elektrycznej rzadko jest zagadką. Najpierw ustal, czy skacze komora, czy tylko odczyt. Potem sprawdź po kolei czujnik, termostat, drzwi, wentylator z dymogeneratorem i moc grzałki. Jeśli wszystko działa, a temperatura dalej faluje, wymień termostat na sterownik wędzarni SMART BARREL z regulacją PID.